Natuurwaarnemingen door burgers

De Particuliere Gegevensverzamelende Organisaties (PGO’s) doen al meer dan 100 jaar aan citizens science: burgers die natuurgegevens verzamelen en zo bijdragen aan de kennis over de natuur.
In Nederland zijn verschillende PGO’s actief. Van De Vlinderstichting (dag- en nachtvlinders en libellen) tot Floron (planten) en van Sovon (vogels) tot Ravon (amfibieën, reptielen en vissen). Zij hebben tezamen een achterban van zo’n 15.000 actief participerende burgers.

Gewapend met verrekijker, schepnet, loupe of ander hulpmiddel struint menig vrijwillig waarnemer de Nederlandse natuur af op zoek naar vogels, planten, insecten, sprinkhanen of andere soorten. Sindsdien weten we veel meer over de verspreiding en de aantalsontwikkeling (trends) van heel veel soorten in Nederland. Dankzij die samenwerking tussen burgers en wetenschappers kunnen we ook steeds beter een antwoord geven over het waarom van veranderingen: denk bijvoorbeeld aan gevolgen voor de natuur van het veranderende klimaat, milieu-aantasting en veranderend landgebruik. En met behulp van statistiek en wetenschappelijke modellen zijn we ook steeds beter in staat voorspellingen te doen over gevolgen van ingrepen en beheermaatregelen.

Gingen de burgerwetenschappers vroeger met papieren formulier, potlood en zeer gedegen soortenkennis op pad, tegenwoordig gaat dat meer en meer met smartphone,  (bat)detector en andere digitale hulpmiddelen die het ook voor niet-ingewijden mogelijk maakt om deel te nemen.

In deze workshop passeren een aantal aansprekende voorbeelden van natuurwaarnemingen door burgers de revue: van de laagdrempelige tuintelling en natuurkalender tot het meer intensieve Netwerk Ecologische Monitoring (NEM).

Daarnaast gaan we samen met de deelnemers op zoek naar de succesfactoren en de valkuilen van het opzetten en in stand houden van zo een citizens science- netwerk. Wat komt er bij kijken, wat moet je vooral (niet) laten en hoe heeft de digitale revolutie onze aanpak veranderd?

Workshopgevers

Carolyn Vermanen

Carolyn Vermanen is na haar studie Milieuhygiëne aan de Landbouwuniversiteit  aan de slag gegaan op het terrein van voorlichting, educatie en natuur. Na achtereenvolgens De Vlinderstichting en Landschapsbeheer Zuid-Holland werkt zij sinds 2000 als afdelingshoofd Communicatie bij Sovon Vogelonderzoek Nederland. Rode draad  en inspiratie vormden telkens het werken met een netwerk van vrijwilligers. Carolyn: “Samen met gedreven en deskundige burgers iets moois bereiken voor wetenschap en maatschappij, dat wil toch iedereen?”

Kars Veling

Direct na zijn studie biologie aan de Rijksuniversiteit Utrecht kwam Kars Veling als vrijwilliger bij De Vlinderstichting terecht. Na een jaar kwam hij in dienst als projectleider. Naast onderzoek en communicatie  is het aansturen van de duizenden vrijwilligers een belangrijke taak. Hij geeft veel presentaties aan allerlei doelgroepen en zijn opleiding tot leraar (voorafgaande aan de universitaire studie) komt hierbij zeer van pas. In zijn vrije tijd is hij als vrijwilliger actief voor De Vlinderstichting, maar ook voor andere PGO’s als Sovon, Ravon en De Zoogdiervereniging. Hij kent citizens science dus van twee kanten.